Svečanom akademijom Narodno pozorište u Beogradu proslavilo 150 godina postojanja

0
194

Nacionalni teatar obeležio je vek i po postojanja, dodeljene su godišnje nagrade i priznanja, ali sa proslave je izostao deo nagrađenih glumaca.

Svečanom akademijom koja je 22. novembra održana na Velikoj sceni, obeleženo je 150 godina postojanja i uspešnog delovanja Narodnog pozorišta u Beogradu, jedne od najstarijih kulturno-umetničkih institucija u Srbiji. Program proslave, u režiji Ivane Dragutinović Maričić, a koji su, uz baletsku igru Dejana Kolarova, vodili dramski umetnici Ljiljana Blagojević i Milenko Pavlov, otvoren je podsetnikom na najznačajnije događaje iz prethodnih 150 godina. Započeto je sve 22. novembra 1868. godine, kada je u gostionici “Kod engleske kraljice”, izvedena prva predstava Narodnog pozorišta – “Đurađ Branković” Karolja Obernjaka.

Serijal “Narodno pozorište u deset činova” od 21. novembra na RTS 2

Nepunih godinu dana kasnije, 30. oktobra 1869, predstavom “Posmrtna slava kneza Mihaila” Đorđa Maletića, svečano je otvorena zgrada Narodnog pozorišta. Oduživanjem uspomeni na pozorišnog dobrotvora i inicijatora podizanja zgrade, kneza Mihaila, Narodno pozorište je na najprikladniji način otpočelo rad u novom, za ondašnje prilike velelepnom zdanju. Ukazom, za prvog upravnika postavljen je Jovan Đorđević. Uz njega iz Srpskog narodnog pozorišta sa oduševljenjem dolazi i polovina glumačkog ansambla u prestonicu.

Narodno pozorište: Premijerno izveden “Balkanski špijun”, ansambl predstavu posvetio Predragu Ejdusu

Svečanom akademijom Narodno pozorište u Beogradu proslavilo 150 godina postojanjaOd samog početka Narodno pozorište negovalo je repertoar koji su činila dela velikih svetskih pisaca, od antike do savremenog doba. Ali, osnivanje nacionalnog teatra podstaklo je u velikoj meri i domaće dramsko stvaralaštvo. Preko 150 komada domaćih pisaca izvedeno je u prvih nekoliko godina. S jedne strane to su bile tragedije inspirisane temama iz srednjevekovne i novije istorije, a s druge, komadi iz seoskog života s pevanjem. Mnogi od njih nisu izdržali sud vremena. Ali, mnoge od ovih komada napisali su pisci koje danas smatramo našim klasicima, među njima su Đura Jakšić; Laza Kostić; Jovan Sterija Popović; Kosta Trifković; Joakim Vujić; Milovan Glišić; Janko Veselinović; Milutin Bojić; Slavoljub Stefanović; Bora Stanković; Simo Matavulj; Petar Kočić; Aleksa Šantić; Stevan Sremac…. i svakako, i pre svih, najstariji stalni član Narodnog pozorišta – Branislav Nušić.

Narodno pozorište: “Gospođa ministarka” izvedena 150. put

Jedno vreme je bio upravnik, potom dramaturg, a svih 150 godina, kako je istaknuto na proslavi, “naš stalni, kućni pisac”. Prvu premijeru na sceni Narodnog pozorišta je imao 30. marta 1889. – “Protekciju”, a poslednju, za sad, 19. januara 2018. komediju “Ožalošćena porodica”. Inače, manje je poznato da je Nušić bio i pisac libreta za prvu srpsku operu – “Na uranku” kompozitora Stanislava Biničkog čija je premijera na Velikoj sceni bila 20. decembra 1903.

Ovacije na premijeri: Nušićeva “Ožalošćena porodica” u Narodnom pozorištu
Svečanom akademijom Narodno pozorište u Beogradu proslavilo 150 godina postojanja
Voditelji svečane akademije glumci Milenko Pavlov i ljiljana Blagojević

Na samom početku formiranja Narodnog pozorišta osnovani su i, kako se tada nazivalo, svirački i pevački zbor. Prvi Orekestar imao je samo 12 članova. Često je svirao u pauzama između činova predstava. Naravno, kada su “komadi iz narodnog života sa pevanjem” postali sve popularniji kod publike, uloga Orkestra i Hora je bivala sve značajnija. Za mnoge uspehe tih predstava, bila je značajna kompozitorska i dirigentska delatnost Davorina Jenka. Utirući put nacionalnoj operi Jenko je komponovao muziku za Miloovu operetu u tri čina “Vračara”. Njena premijera 21. januara 1882. godine se smatrala zvaničnim rođendanom muzičke grane Narodnog pozorišta.

Opera na vodi: Spektaklom na Savskoj promenadi otvorena 150. sezona Narodnog pozorišta

U godinama do Prvog svetskog rata povremeno su se izvodile opere iz stranog repertoara. Njih je beogradska publika vrlo rado slušala i gledala: “Kavalerija Rustikana”; “Pajaci”; “Prodana nevesta”; “Trubadur”… U to vreme, operske predstave još su pevali glumci-pevači. Reditelji predstava, takođe, su bili glumci, a umetnost režije dobila je svoje pravo mesto u teatru tokom XX veka. Tek razvojem umetnosti režije, predstave postaju originalni interpretativni poduhvati i tek tada se i likovno opremaju svaka za sebe.

Svečanom akademijom Narodno pozorište u Beogradu proslavilo 150 godina postojanja
Konstantin Kostjukov, direktor Baleta

U okviru ovog malog podsetnika, voditelji su, s poštovanjem i zahvalnošću, pomenuli najznačajnije glumice i glumce iz početnog perioda Narodnog pozorišta. Među njima su bili Milka Grgurova; Marija Jelenska; Julka Jovanović; Mara Grgurova; Ljubica Kolarevićka; Adam Mandrović; Aleksa Bačvanski; Nestor Nedeljković; Toša Marković; Aleksa Savić; Toša Jovanović; Svetislav Dinulović; Ilija Stanojević Čiča; Vela Nigrinova; Marija Cvetić; Emilija Popović; Zorka Todosić; Sofija Coca Đorđević; Živana Žanka Stokić; Dobrica Milutinović; Pera Dobrinović; Vitomir Bogić…

Narodno pozorište: Tradicionalnim operskim Gala koncertom završena 149. sezona

Posle Prvog svetskog rata i Oktobarske revolucije u Beograd su došli umetnici iz Sovjetskog Saveza, školovani operski pevači koji su u velikoj meri doprineli razvoju Opere Narodnog pozorišta – Ksenija Rogovska; Sofija Drausalj; Evgenija Valjani; Lav Zinovjev; Pavle Holotov; Boris Popov; Evgenije Jurenjev… Prva predstava novoformiranog ansambla Opere bila je premijera Pučinijeve “Madam Baterflaj”, 11. februara 1920, kojom je dirigovao prvi direktor operskog sektora – Stanislav Binički. Mnogi upravo ovaj datum smatraju rođendanom Opere Narodnog pozorišta. Jer od tad počinje period kontinuiranog operskog stavaralaštva u nacionalnom teatru.

Premijerno izveden “Bolivud”, prvi mjuzikl Narodnog pozorišta
Svečanom akademijom Narodno pozorište u Beogradu proslavilo 150 godina postojanja
Neli Mihailović uručena je Nagrada “Raša Plaović”

Veliki odziv publike, predstavljao je ogroman podstrek ansamblu za intenzivan i predan rad. Narednih sezona na repertoaru su bili Verdi; Rosini; Pučini; Bize; Sen Sans; Masne; Čajkovski; Rimski-Korsakov; Borodin; Musorgski; Dvoržak; Smetana; Ofenbah; Guno; Mocart; Betoven; Vagner; Štraus… Sa druge strane, u domaćem operskom repertoaru najznačajnije uspehe postigli su srpski kompozitori Petar Konjović; Stevan Hristić; i Petar Krstić; kao i hrvatski Jakov Gotovac i Ivan Plemeniti Zajc. Kao značajni dirigenti izdvojili su se Lovro Matačić; Ivan Brezovšek; Alfred Pordes; Predrag Milošević i Stevan Hristić.

Narodno pozorište: Premijerno izveden balet “Hazarski rečnik – Lovci na snove”

Vremenom, solisti Narodnog pozorišta počeli su da preuzimaju repertoar od svojih ruskih kolega, pa se sa operske scene, začuo i naš jezik. Solistički operski podmladak izrastao je spontano od mladih ljudi, školovanih u Parizu, Beču, Pragu, Temišvaru… a koji su se sa entuzijazmom posvećivali operskom pevanju – Anita Mezetova; Bahrija Nuri-Hadžić; Zdenka Zikova; Melanija Bugarinović; Jelena Lovšinska; Nadežda Stajić; Zlata Dunđerac; Josip Rijavec; Milan Pihler; Stanoje Janković; Nikola Cvejić; Žarko Cvejić; Vasilije Šumski…. od kojih su neki ostvarili i značajne internacionalne solističke karijere.

15. Noć muzeja: Beli i crni labud na sceni Narodnog pozorišta u Beogradu
Svečanom akademijom Narodno pozorište u Beogradu proslavilo 150 godina postojanja
Nela Mihailović

Ruski umetnici bili su presudni i za osnivanje i stasavanje ansambla Baleta, pre svih Jelena Poljakova i Klavdija Isačenko. Balet je tada, kao i u većini evropskih nacionalnih teatara, bio sastavni deo Opere. Jelena Poljakova, prvi šef ansambla, inače klasična primabalerina, postavila je prvu celovečernju baletsku predstavu u Narodnom pozorištu – “Ščelkunčik”, Petra Iljiča Čajkovskog, 22. januara 1923. godine. Iako, u tom trenutku, kada ima svoju prvu predstavu, Balet broji samo 22 člana, u martu iste godine izlazi druga celovečernja premijera koju su činili baleti “Sifilde”, na muziku Šopena i “Šeherezada” na muziku Rimskog-Korsakova. Oba su bila iz koreografskog opusa Mihaila Fokina, čija je umetnost u velikoj meri uticala na renesansu baleta u zapadnoj Evropi.

Narodno pozorište: Kamijev “Nesporazum” izveden jubilarni 50. put

U narednom periodu, Balet je kontinuirano nastavljao da iz sezone u sezonu stvara nove predstave i ima jednu ili dve premijere godišnje. “Kopelija”, “Labudovo jezero”, “Žizela” i “Začarana lepotica” su bili prvi veliki klasični baleti koje je publika imala priliku da vidi u narednih nekoliko godina. Jelena Poljakova nastupala je kao solistkinja interpretirajući glavne uloge u tim baletima. Potom se intenzivno posvetila pedagoškom radu. Iz škole, koja je nosila njeno ime i postojala u Beogradu do Drugog svetskog rata, izašli su veliki baletski umetnici.

Prva srpska balerina koja je već 1926. igrala glavnu ulogu Svanilde u baletu “Kopelij”, bila je Nataša Bošković. Beogradska publika dočekala ju je sa oduševljenjem, a kritika pohvalno ocenila i nagovestila joj veliku baletsku karijeru. Boškovićeva je bila dugogodišnja prvakinja Baleta Narodnog pozorišta i ostvarila je izuzetnu internacionalnu karijeru i kao balerina i kao baletski pedagog.

Narodno pozorište: Premijerno izveden Lorkin klasik “Dom Bernarde Albe”
Svečanom akademijom Narodno pozorište u Beogradu proslavilo 150 godina postojanja
Miloš Đorđević je primio Pohvalu za rezultate u radu od izuzetnog i posebnog značaja za uspešnu aktivnost Narodnog pozorišta u Beogradu za sezonu 2017/2018

I tako, kako je naglasio voditeljski par, “dan po dan, predstavu po predstavu, godinu po godinu, sezonu po sezonu, Narodno pozorište je napunilo vek i po postojanja”.
– Bilo je uspešnih i manje uspešnih predstava. Bilo je sušnih i plodnih sezona. Preko hiljadu izvanrednih umetnika sa ovog tla stasalo je u ovoj kući i pronosilo slavu Narodnog pozorišta po Evropi i svetu. Gotovo sve najznačajnije nacionalne nagrade u oblasti pozorišne umetnosti nose imena nekadašnjih članova naše kuće – rečeno je, između ostalog, na ovoj svečanosti.

Narodno pozorište u Beogradu: Koncert povodom jubileja Radmile Smiljanić

Nakon toga, na sceni se, sa direktorima Opere (Jasmina Trumbetaš Petrović); Baleta (Konstantin Kostjukov); Tehnike (Mališa Đurašinović); izvršnom direktorkom Jasminom Zotović i desetak saradnika, pojavila vršilac dužnosti upravnika Narodnog pozorišta u Beogradu Ivana Vujić. Pozdravivši prisutne, među kojima su bili ministar kulture i informisanja Vladan Vukosavljević; predstavnici Vlade Republike Srbije; i ambasadori nekoliko zemalja; Vujićeva je, u kratkom govoru, kazala da je veoma počastvovana što stoji “na ovom mestu danas, na 150 rođendan, naše najveće, najdugotrajnije kulturne i prosvetiteljske institucije”.

Nela Mihailović dobitnik Nagrade “Raša Plaović”

– Beskrajno sam zahvalna na zadatku da sarađujem sa više od hiljadu vrednih saradnika i da svake večeri radimo za oko hiljadu gledalaca. Reći ću samo jednu rečenicu: nije dovoljno samo voleti pozorište, njemu treba beskrajno služiti! – kazala je Ivana Vujić koju je publika nagradila snažnim aplauzom.

Svečanom akademijom Narodno pozorište u Beogradu proslavilo 150 godina postojanjaUz filmski zapis Petra Antonovića, prezentovan je mali podsetnik u vezi sa najznačajnijim dešavanjima u prethodnoj sezoni u kojoj je, pored predstava sa redovnog repertoara i brojnih gostovanja, izvedeno 12 premijera. U periodu između dva Dana pozorišta, predstave Narodnog pozorišta učestvovale su na više domaćih i inostranih festivala, na kojima su osvojene brojne nagrade.

Reditelju Andrašu Urbanu uručena bijenalna Nagrada “Bojan Stupica”

U prethodnih godinu dana obeleženo je i nekoliko jubileja: 50 izvođenja predstave “Nesporoazum”, 150. izvođenje predstave “Laža i paralaža” i 150. izvođenje predstave “Gospođa ministarka”. Pučinijeva “Madam Baterflaj” izvedena je povodom godišnjice prve operske predstave odigrane u Narodnom pozorištu; tenor Dejan Maksimović, ulogom Rikarda u “Balu pod maskama”, proslavio je dve decenije umetničkog rada; a održan je i koncert povodom proslave 50 godina umetničkog i 25 godina pedagoškog rada profesorke Radmile Smiljanić.

Glumcu Milošu Đorđeviću uručena Nagrada “Ljubinka Bobić”

Narodno pozorište je i u prethodnoj sezoni nastavilo da neguje saradnju sa domaćim i inostranim teatrima – u Operi i Baletu gostovali su brojni renomirani umetnici iz inostranstva. Ni Muzej Narodnog pozorišta nije zaostajao sa aktivnostima. Pored redovnih programa, organizovane su tri samostalne izložbe: “25 godina od premijere – Kir Janja i Don Karlos”; “Predrag Ejdus – čarobnjak scene”; i “Odeta i Odilija – Beli i Crni labud na sceni Narodnog pozorišta u Beogradu”.

Svečanom akademijom Narodno pozorište u Beogradu proslavilo 150 godina postojanjaNažalost, period od prošlog Dana pozorišta biće upamćen i po tome što su nas zauvek napustili: Predrag Ejdus (prvak Drame); Velizar Maksa Maksimović (solista Opere u penziji); Slobodan Nedić (solista Baleta u penziji); Zlatomir Kovinčić (rekviziter); i Gordana Mitić (gaderober u penziji).

Vladimir Putin odlikovao Miloša Bikovića “Medaljom Puškina”

U nastavku svečanosti, uručene su Nagrade Narodnog pozorišta za najbolja individualna premijerna umetnička ostvarenja u okviru repertoara Narodnog pozorišta, koja su dobili Nela Mihailović, (glumac I); Tatjana Mandić – Rigonat (reditelj Drame); Maja Pelević (književnik i dramaturg); Bojana Žegarac Knežević (igrač-prvak Baleta); Jovan Veselinović (igrač-prvak Baleta); i Janko Sinadinović (pevač –prvak Opere). Po odluci Upravnog odbora Nagradu za izuzetno značajan ukupni umetnički doprinos dobila je prvakinja Opere Jelena Vlahović; a Nagradu za izuzetno značajan ukupni radni doprinos kreator scenske maske-majstor specijalista Marko Dukić. Plaketu povodom značajnih aktivnosti u radu Narodnog pozorišta dobili su koreograf i baletski pedagog Vladimir Logunov i Hyundai Srbija d.o.o. Beograd. Nagrada Narodnog pozorišta u Beogradu za najbolju predstavu u okviru repertoara Narodnog pozorišta u periodu od 22. novembra 2017. godine do 10. novembra 2018. godine pripala je operi “Pepeljuga”, Đoakina Rosinija u režiji Jagoša Markovića.

27. Dani Zorana Radmilovića: Nagrada za najbolje glumačko ostvarenje Borku Periću

Krunu svečanosti, kao i svake godine, predstavljala je dodela Nagrade “Raša Plaović”, za najbolje glumačko ostvarenje na beogradskim scenama između dva Dana pozorišta. Ove godine je priznanje dobila Nela Mihailović za ulogu Danice Čvorović u predstavi “Balkanski špijun”, po tekstu Dušana Kovačevića, u režiji Tatjane Mandić Rigonat. U ime žirija, koji je odluku doneo jednoglasno, obrazloženje je pročitala predsednica Aleksandra Glovacki. Ona je istakla da je u konkurenciji za nagradu bilo više izuzetno jakih glumačkih ostvarenja.

Odlazak velikog umetnika: Preminuo Predrag Ejdus

Svečanom akademijom Narodno pozorište u Beogradu proslavilo 150 godina postojanja– Nela Mihailović se izdvojila izgradivši od jedne pasivne uloge sugestivno sveprisutan lik i aktivnog učesnika. Neshvatljivo na prvi pogled ludilo Danično, Nela svodi na ljudsku meru, objasnivši i odbranivši ga svima prepoznatljivim osobinama – odanošću i običnom ljudskom slabošću. Njena Danica nije lik kome se treba podsmevati, ona izaziva visok nivo empatije, kao osoba zarobljena tuđim ludilom, a pritisnuta našom teškom društvenom svakodnevicom. Njeni problemi i njene muke nisu osobine nekog apartnog lika, već svakodnevica u kojoj se većina može prepoznati. Za ovakav rezultat neophodan je širok glumački dijapazon, disciplinovano vladanje izuzetno snažnom ekspresijom, što je Nela Mihailović pokazala i ovom ulogom – ocenio je žiri.

Dani Mije Aleksića: Nenad Jezdić prvi laureat nagrade “Mija Aleksić – biti glumac”

Priznata glumica primila je statuetu iz ruku Aleksandre Glovacki, dok joj je delo slikara Dragana Todorovića uručio direktor Ustanove za kulturu i sport kulturno-sportskog centra Ub Radovan Puletić. Istakavši da je Narodno pozorište u Beogradu već punih 25 godina njena matična Kuća – matica, Nela Mihailović je ukazala da sinonimi za tu reč mogu da budu centar, jezgro, srce, duša, zavičaj, postojbina, dedovina, dom, zemlja, majka.

BRANKA VESELINOVIĆ: Bogat život ispunjen ljubavlju i optimizmom

– Sve to, za mene, je Narodno pozorište! Kad neko dirne u to, kad neko to pokuša da omalovaži, da uruši, da ponizi, onda se podigne glas. Ovih dana, mnogi umetnici, producenti, organizatori, šminkeri, sufleri… su podigli glas. Taj glas smo dizali, pre svega, zbog sebe. Taj glas smo podigli zato što smo dužni generacijama koje će doći iza nas. A ponajviše smo taj glas podigli, jer smo dužni svim onim velikanima koji su stvarali na ovoj sceni i koji su gradili ugled ove Kuće. Jedan od takvih velikana bio je, svakako, veliki glumac i gospodin Raša Plaović. Ja zaista osećan ogromnu čast što držim nagradu koja nosi njegovo ime. Ovo su oni trenuci sreće koji se pamte za ceo život. Nisu oni česti u mom poslu.

Beogradska premijera Aristofanove komedije “Pluto” u režiji Nikite Milivojevića 27. septembra u Sava centru

Svečanom akademijom Narodno pozorište u Beogradu proslavilo 150 godina postojanja– Za te trenutke sreće u mom životu su, pre svega, zadužene moje ćerke Marta i Petra, moj Vladimir, moja majka, moja Mina, moji prijatelji, poneka predstava, poneka premijera i evo, ova nagrada večeras. Zato, hvala žiriju koji mi je svojom odlukom priuštio ovaj trenutak sreće. Hvala svim onim ljudima koji su doprineli da “Balkanski špijun” počne svoj život na Sceni “Raša Plaović”, hvala Tanji Mandić Rigonat koja mi je dodelila ovu ulogu i što je verovala u mene. Takođe, veliko hvala i mojim kolegama, mojim direktnim partnerima na sceni Vanji, Dudi, Milutinu, Katarini i Ilji Čvoroviću – Ljubi Bandoviću, velikom glumcu i božanstvenom partneru. Danica bez Ilije ne postoji i obrnuto. Zato ova nagrada pripada i njemu, koliko i meni. Hvala vama, našoj publici, što uporno dolazite u ovo naše pozorište, što nam praštate greške i što slavite sa nama naše uspehe. Neka nam je svima srećan 150 rođendan našeg Narodnog pozorišta! – poručila je Nela Mihailović koju su prisutni pozdravili burnim aplauzom.

Nagrada “Žanka Stokić” uručena Nataši Ninković

Proslavu velikog jubileja, inače je pripremilo staro rukovodstvo, predvođeno smenjenim upravnikom Dejanom Savićem. Na uručenju pohvala koje se dodeljuju po odluci Upravnog odbora nisu se pojavili Nebojša Dugalić, Radmila Živković, Sloboda Mićalović, Olga Odanović i Svetlana Bojković. Po zavrsetku zvaničnog dela programa zvanice su se vrlo brzo razišle u atmosferi koja nije baš puno ličila na proslavu velikog jubileja.

E. A. / Foto: Narodno pozorište u Beogradu

POSTAVI ODGOVOR

Molim vas unesite vaš komentar
Molim vas upišite vaše ime ovde