Preminuo istaknuti srpski pisac Radomir Smiljanić

0
73

Istaknuti srpski pisac, prevodilac i publicista Radomir Smiljanić umro je u Beogradu u 86. godini. Iza sebe je ostavio raznovrsno delo, ogledajući se u svim žanrovima.

Preminuo istaknuti srpski pisac Radomir Smiljanić
Radomir Smiljanić, Foto: Dereta

Radomir Smiljanić je rođen 1934. u Jagodini (otac Uglješa, profesor muzike i kompozitor; majka Danica). Diplomirao je u Beogradu na Fizofskom fakultetu, odsek za nemački jezik i književnost. Studirao je i muziku. Posle studija Smiljanić je postavljen za stručnog saradnika u Institutu društvenih nauka, gde je izazvao pažnju svojim istraživanjem o čitanosti knjige u Jugoslaviji. Zatim postaje urednik za pitanja kulture, prevodilac i spiker u emisijama na nemačkom jeziku (Radio Beograd 1965-69). Potom prelazi u slobodne umetnike, uz intezivno bavljenje književnim radom i kulturnim angažmanom. Bio je simultani i konsekutivni prevodilac na nemački jezik na svim važnijim skupovima u zemlji i inostranstvu, sve do 1981. kada oboljeva od myastenie gravis i dobija invalidsku penziju.

Preminuo književnik Dobrica Erić

Kao pisac, debitovao je knjigom pripovedaka “Alkarski dan” (1964). Ova proza je dočekana sa nepodeljenim oduševljenjem kritike, koja ga je svrstala u sam vrh tadašnjih mladih srpskih pripovedača. Godinu dana kasnije, za “Martinov izlazak” dobio je nagradu nedeljnika “Telegram” za najbolji moderni roman godine u Jugoslaviji. Usledili su romani “Vojnikov put” i “Mirno doba”. Tri romana – trilogija “Neko je oklevetao Hegela”, “U Andima Hegelovo telo” i “Bekstvo na Helgoland” pozdravljena je u našoj i inostranoj književnoj javnosti kao značajan literarni događaj.

Preminuo istaknuti srpski pisac Radomir Smiljanić
Foto: Printskrin YouTube

Akademik Nikola Milošević, Pavle Zorić, dr Zoran Gluščević, kao i ugledni inostrani kritičari (Peter Jokostra; Vitold Virpsa; Lars Frei…) uvrstili su ovu trilogiju romana u klasična dela književnosti XX veka. Nikola Milošević u svojoj studiji (“Hegei Miliradović i njegovi apostoli”) piše: “Radomir Smiljanić je otvorio neke nove vidike u našoj i evropskoj književnosti.” Za treći roman trilogije “U Andima Hegelovo telo” on je utvrdio da je to “naš najbolji satirični roman”. Igor Mandić ističe da su romani Smiljanićeve trilogije “nešto potpuno samorodno kod nas i u svijetu” (VUS, Zagreb).

Preminuo književnik Jovan Radulović, pisac “Golubnjače”, “Braće po materi”…

U romanu “Požar na trgu Marksa i Engelsa” (1989) Smiljanić je dao “snažnu kritiku doktrinarnog totalitarizma”, kako je ocenio dr Zoran Gluščević, i predvideo raspad Jugoslavije. O Smiljanićevom romanu “Stanje prirodnog nereda” (1991) Rastko Zakić napisao je:”Čitajući uzbudljive i duboko misaone stranice ovog angažovanog, smelog i neobičnog literarnog projekta, čitalac se pridružuje razmatranjima o krahu epohe, ali i neugasloj nadi i veri u jedno bolje sutra koje se probija kroz košmar prirodnog nereda.” Ugled Radomira Smiljanića u inostranstvu potvrđuje se 2001. kada je čuvena banja Baden u Švajcarskoj poručila od srpskog pisca da napiše roman čija se radnja događa u ovom poznatom lečilistu. Tako je nastalo delo pisano na nemačkom jeziku “Mesto za sreću” (Ein Bad fur das Gluck).

Nagrada “Raša Popov” Ljubivoju Ršumoviću Ršumu
Preminuo istaknuti srpski pisac Radomir Smiljanić
Foto: Slavica Jovanović

O romanu “Bendžamin, nagoveštaji mogućeg života”, (2001), Dragoljub Stojadinović je napisao da je Smiljanić začetnik “nove fantastike” kod nas i u svetu, mnogo pre Milorada Pavića i Davida Albaharija. Godine 2002. izašlo je izuzetno zapaženo delo “Reč zaveštanja”, koje je dopunilo trilogiju o Hegelu Miliradoviću. Pisac je dobio Nagradu za životno delo Udruženja književnika Srbije, a deo obrazloženja akademika Dragoljuba Nedeljkovića glasi: “Briljantan stilist, Smiljanić nas svojim delom kroz vratolomije i senzacije jezika, govora mišljenja i čudesnih situacija i slika, kroz neobičnu atmosferu, vodi u svet koji tek što nismo zaboravili.”

Preminuo pisac Goran Stefanovski

Radomir Smiljanić je autor i istorijskih romana (“Karađorđe, vožd serbski”; “Viteški kralj ujedinitelj”), a bio je i jedan od najizrazitih pisaca srpskog političkog romana, kao autor dela “Peter Handke – nemačko-srpska rapsodija”; “Kolekcionar”; “Target”; “Pad nacizma”… Pisao je i o velikanima srpske kulture – o Ivi Andriću (“Pozorište Beograd”); Bori Stankoviću (“Borin povratak u Vranje”); i Mihajlu Pupinu (“Mihajlo Pupin: Srbin za ceo svet”). Bio je i osnivač “Zapisa”, jedne od prvih privatnih izdavačkih kuća, kao i Akademije “Ivo Andrić”. Smiljanić spada među najprevođenije srpske književnike i svrstava se među 20 najznačajnijih srpskih pisaca XX veka koji se ogledao u svim žanrovima književnosti, od pripovetke, satire do romana, kao i od dramskih dela i pisanja scenarija za televiziju i film do poezije za decu i odrasle, i satiričnih aforizama.

Radomir Smiljanić je iza sebe ostavio suprugu Ljiljanu i ćerku Danicu. Sahrana će se održati na groblju Lešće, u sredu 24. jula u 13h. Komemorativni skup biće u utorak 23. jula u podne u Udruženju književnika Srbije.

POSTAVI ODGOVOR

Molim vas unesite vaš komentar
Molim vas upišite vaše ime ovde