Muzej pozorišne umetnosti: Izložba posvećena Bori Todoroviću

0
15

Đenka iz “Maratonaca”, Jelenče Vilotić iz “Radovana III”, podstanar iz “Balkanskog špijuna”… samo su neke od nezaboravnih uloga Bore Todorovića.

Muzej pozorišne umetnosti: Izložba posvećena Bori Todoroviću
Korice kataloga

Devedeset godina od rođenja i pet godina od smrti, povodi su za izložbu i katalog o Bori Todoroviću u Muzeju pozorišne umetnosti. Suštinski, prilika je to za još jedno podsećanje na glumca, koji je, ne nasedajući maniru, izazivao osmeh publike. Autor izložbe i kataloga “Bora Todorović u delima Aleksandra Popovića i Dušana Kovačevića” je Biljana Ostojić, kustos. Izložba je otvorena 16. maja.

Nove poštanske markice sa likovima glumačkih velikana
Bora Todorović, Foto: iz kataloga

Bora Todorović rođen je u Beogradu 1929. u porodici prosvetnih radnika. Zahvaljujući starijoj sestri, već poznatoj glumici Miri Stupici, upisao je 1949, kao druga generacija, Pozorišnu akademiju u klasi profesora Joze Laurenčića. Od profesora je usvojio sugestiju: “Na sceni ne pokazuj više nego što je prirodno”. Prvi angažman dobio je u Beogradskom dramskom pozorištu (1953-57). Uloge u tom pozorištu bile su “epizodne sitnice”. U Hrvatskom narodnom kazalištu u Zagrebu (1957-61) igrao je mnogo, u različitim ulogama, najčešće savremeni repertoar – sve što je potrebno mladom glumcu na početku.

Restaurirani “Maratonci” ponovo na velikom platnu
“Krmeći kas” (1966) Bora Todorović, Ružica Sokic i Miodrag Petrović Čkalja, Foto: iz kataloga

Od jeseni 1961. član je legendarne postave Ateljea 212 – pozorišta njegovog života. Tu je 1961. odigrao ulogu Mortimera u predstavi “Arsenik i stare čipke”. Bio je to prvi uspeh i prekretnica u karijeri. Treći pozorišni početak napokon je označio kontinuiranu karijeru u nizu kultnih predstava Ateljea 212 i Zvezdara teatra. Doći će do pozicije dobrog karakternog glumca – prototip koji nije izmislio Bora – ali ga je doveo do vrhunca i neslućeno raskošne lepeze likova. Todorović je prešao put od početničke nesigurnosi do prvaka fino iznijansirane karakterne komike. Najčešće mu je uspevalo igrati, a ne glumiti. Nije prokockao nijednu šansu u komediji. Sam je priznavao “taj polusvet niko ne igra bolje od mene”. Umetnička saradnja između Bore Todorovića i “njegovih pisaca”, Aleksandra Popovića i Dušana Kovačevića, “zlatni je presek” njegove karijere. Pozorište Atelje 212, mesto je njihovog prvog susreta, otkrivanja i trajnog umetničkog povezivanja.

Digitalno restaurirana “Nacionalna klasa”

S razlogom je bio miljenik Aleksandra Popovića. Bili su na istoj talasnoj dužini, ista generacija. I poznavali su život sa iste strane – opipljiv, stvaran, autentičan. Vezivao ih je talenat i međusobna privrženost. Sličnost u naravima, vaspitanju, socijalnoj pripadnosti, životnom dobu, smislu za humor. Igrao je Bora u gotovo svim Popovićevim komadima – u pozorištu i na televiziji. Već na početku karijere, u ključnim dramskim tekstovima Aleksandra Popovića: možda najtipičnijem delu, “Krmeći kas” i najuspešnijem “Razvojni put Bore Šnajdera”.

Odlazak dive Milene Dravić: Osvajala je šarmom, ljupkošću i dobrotom
“Radovan III” (30. decembar 1973, Atelje 212) Bora Todorović, Mira Banjac i Zoran Radmilović, Foto: iz kataloga

“Krmeći kas” prvi je komad Popovića u kome je Bora igrao Todora II (Atelje 212, 1966.). Od te uloge postao je Acin glumac. Bio je to iskorak i igra za koju je dobio odlične kritike. U predstavi “Razvojni put Bore Šnajdera” igra Vitomira Kambaskovića “tipičnu barabu” radničkog samoupravljanja, suptilnim karikiranjem našeg mentaliteta. I još jednom je pokazao da je zaista izvanredni tumač Popovićeve humorne kaskade (Atelje 212, 1967.).

U Ateljeu 212 igrao je još, Odadžiju, u predstavi “Kape dole” (1968). Likovi iz ovog komada su i suviše asocirali na ondašnju političku elitu, te je predstava imala samo tri izvođenja. Tri uloge, tri trijumfa. Posle 13 godina srešće se ponovo pisac i glumac, na sceni Zvezdara teatra. I to u predstavama “Mrešćenje šarana” (1984) i “Pazarni dan” (1985). Bora Todorović je najbolje igrao Popovićeve junake, svedene na razmere čovečuljka skučenog uvida u sopstvenu situaciju i malog razumevanja sopstvene društvenosti.

Dramska umetnica Gorica Popović dobitnica Nagrade “Žanka Stokić”
“Maratonci trče počasni krug” – Bora je u filmu tumačio Đenku (na slici sa Jelisavetom Sekom Sablić); a u predstavi Lakija Topalovića (na slici sa Milanom Butkovićem i Đorđem Jelisićem)

Od diplomske drame Dušana Kovačevića “Maratonci trče počasni krug”, u pozorištu Atelje 212, 1973. i uloge Lakija Topalaovića, za koju je Todorović dobio Sterijinu nagradu, počinje saradnja koja će trajati do kraja Borinog života. Krajem iste godine i u istom pozorištu, glumac je dobio ulogu “kukavnog pesnika”, Jelenčeta Vilotića u “Radovanu III”. Bio je to jedinstven uspeh za godinu dana – i za mladog pisca i za glumca. Postao je blizak sa Kovačevićem, bez obzira na razliku u godinama; “privatno ja ga osećam kao brata, iako smo generacijski različiti”. Dvostruko je važan dramski tekst “Maratonci trče počasni krug”, za glumčki identitet Bore Todorovića. Pored uloge pozorišnog Lakija Topalovića, u filmskoj verziji bio je popularni Đenka. Dve uloge, koje je mnogo voleo.

Dušan Kovačević svečano otvorio jubilarni 25. Festival evropskog filma Palić
“Lari Tompson – tragedija jedne mladosti” (1996, Zvezdara teatar) – Bora Todorović i Milena Dravić, Foto: Martin Candir

– Aleksandar Popović i Dušan Kovačević su veoma srodni, a likovi koje oni opisuju i njihovi karakteri su veoma živi – to su karakteri današnjice. Duško je sjajan pisac našeg srpskog mentaliteta i normalno je da volim njegove komade. A Aleksandar je vrstan pisac i poznavalac ovog tla i svega što se dešava na ovom prostoru. Ti likovi su veoma komunikativni, publika ih prepoznaje i nekako mi je sve to leglo. U pitanju su dva velika pisca kojima je teško odoleti. Oni su dosta srodni i zauzimaju važno mesto u srpskoj literaturi – rekao je Bora Todorović, sumirajući rad sa dvojicom pisaca.

Atelje 212: Predstava “Urnebesna tragedija” izvedena 50. put
Dušan Kovačević i Bora Todorović na snimanju filma “Profesionalac” 2002. godine, Foto: iz kataloga

Borine uloge u delima Aleksandra Popovića i Dušana Kovačevića, čine veliki deo njegovog ukupnog glumačkog opusa. Ostvario je 19 uloga kod Popovića (na radiju, televiziji, pozorištu), i 13 uloga kod Kovačevića (u pozorištu, filmu, televiziji). Nagrade su bile samo potvrda umetničkog prepoznavanja. Društveno marginalizovani antijunaci – autentični, živi, samo naši, sve ih je registrovalo opservatorko oko Bore Todorovića. Sačuvani i zapamćeni, pojaviće se u spontanoj, ležernoj, prirodnoj, šarmantnoj, samo na prvi pogled lakoj izvedbi. Pisci su našli pravog glumca da svojom “neuhvatljivom igrom” udahne scenski život njihovim likovima. Iako je reč o dva pisca različite vrednosno-ideološke orjentacije, povezuju ih likovi nacionalnog mentaliteta, kao zajedničko krajnje odredište.

Sećanje na Miodraga Petrovića Čkalju: Prolazeći kroz Stalać

Možda su politički sistemi svojom manjkavošću indukovali karaktere o kojima su pisali Aleksandar Popović i Dušan Kovačević, a čiji je Bora Todorović bio nepogrešivi tumač. I to međusobno vekovno varanje stvorilo je Todora II; Vitomira Kambaskovića; Odadžiju; kum Svetu Milosavljevića; gazda Bogoljuba; Lakija Topalovića; Jelenčeta Vilotića; glumca Belog; Luku Labana, Đenku…

Ulaz je slobodan.

POSTAVI ODGOVOR

Molim vas unesite vaš komentar
Molim vas upišite vaše ime ovde